Theo thống kê, khoảng một phần ba dân số thế giới bị nhiễm vi trùng lao. Tuy nhiên, hầu hết không có triệu chứng của bệnh. Ở những người này, vi trùng lao không hoạt động và người đã bị nhiễm lao trong giai đoạn bất hoạt này không lây bệnh sang người khác. Khi hệ thống miễn nhiễm của cơ thể bị yếu đi, vi trùng lao sẽ “vùng dậy”, tái hoạt và gây ra bệnh.

Trên phạm vi toàn thế giới, lao là bệnh truyền nhiễm có tỉ lệ tử vong đứng thứ hai, chỉ sau HIV. Nhiều người bị HIV cũng đã bị chết vì sự hoành hành của lao khi hệ miễn dịch suy yếu. Do đó, làm việc quá sức, thiếu dinh dưỡng có thể là một điều kiện thuận lợi để vi trùng lao bùng lên hoành hành. Đó là chất xúc tác, là điều kiện thuận tiện để lao phát triển.
lao phôi

Vậy nguyên nhân gây bệnh lao là gì?

Lao phổi là thể lao phổ biến nhất trong các thể lao. Tuy nhiên, trong khoảng một phần ba các trường hợp, lao cũng có thể xảy ra ở các phần khác của cơ thể, ví dụ như lao hạch bạch huyết, lao màng não, lao khớp, lao thận, lao phúc mạc. Ở đây, chúng ta chỉ bàn về lao phổi.

Có rất nhiều nguyên nhân gây bệnh lao nhưng căn nguyên chính là do vi khuẩn lao người (Mycobacteria Tuberculosis Hominis) và vi khuẩn lao bò (M.bovis), vi khuẩn này lây sang người khi chúng ta uống sữa bò không tiệt trùng. Đặc biệt, hiện nay bệnh lao thường xuyên đi kèm với HIV/AIDS. Những người bị nhiễm HIV, hệ miễn dịch kém vì vậy luôn là đối tượng hàng đầu của bệnh lao. Tỉ lệ tử vong vô cùng cao và nhanh chóng. 

Dấu hiệu nhận biết lao

Dấu hiệu nhận biết lao thường không rõ ràng. Rất nhiều người có vi khuẩn lao nhưng không phát bệnh (80-90%). Chỉ đến khi gặp điều kiện thuận lợi bệnh mới tái phát. Những điều kiện thuận lợi ở đây có thể nhắc đến như : Suy dinh dưỡng, kém ăn, mất ngủ, hút thuốc lá, làm việc nặng nhọc, tiếp xúc nhiều với môi trường ô nhiễm, khói bụi, hút thuốc lá, uống rượu bia…khi đó sức đề kháng của cơ thể bị giảm sút khiến vi khuẩn lao dễ dàng “thức dậy”, sinh sản, phát triển tràn lan.

Biểu hiện chính của người bệnh lao là ho, có thể kéo dài hơn 2 tuần, nhưng thông thường bệnh nhân lao thường hay gặp triệu chứng điển hình là ho khan, ho đờm, ho ra máu... Ngoài ra bệnh nhân lao thường bị sút cân trầm trọng, kém ăn, mệt mỏi, sốt nhẹ về chiều, ra mồ hôi “trộm” ban đêm, đau ngực, đôi khi khó thở, cảm giác mệt mỏi, uể oải…Những người có dấu hiệu này phải nghĩ ngay đến khả năng mắc bệnh lao để có phương hướng điều trị kịp thời.

ho lao

Lao lây lan như thế nào?

Lao không phải là bệnh di truyền nhưng khả năng lây truyền thì vô cùng cao. Mức độ lây lan rất nhanh, rất nhiều bệnh nhân lao chủ quan vô tình lây bệnh cho những người xung quanh mà không biết. Vi khuẩn lao vào cơ thể qua đường hô hấp là chủ yếu, khi bệnh nhân lao phổi ho, hắt hơi sẽ phát tán các vi khuẩn ra không khí, lây lan cho người bình thường.

Mặt khác, những bệnh nhân lao thường khạc nhổ khá nhiều đờm, trong đờm có rất nhiều vi khuẩn lao, khi ra môi trường không khí vi khuẩn lao có thể sống được 3 – 4 tháng. Đây là mối đe dọa vô cùng nguy hiểm.

Cách trị và phòng bệnh Lao phổi

Hầu hết những người bị nhiễm vi khuẩn lao không có triệu chứng nhưng khi làm phép thử lao dưới da () vẫn sẽ cho kết quả dương tính (trong vòng 3 tháng), kết quả này thường sẽ duy trì suốt đời. Chỉ có một số nhỏ những người bị nhiễm vi trùng lao sẽ có triệu chứng của bệnh lao. Các triệu chứng sẽ khác nhau tùy theo loại bệnh:

 1. Bệnh lao tiên phát (có triệu chứng ngay từ khi bị nhiễm vi trùng lao ):
Những người bị bệnh này, đặc biệt là trẻ em, đôi khi chỉ bị sốt nhẹ và uể oải. Các triệu chứng khác có thể là

  • - Ho.
  • - Đổ mồ hôi trộm ban đêm .
  • - Kém ăn .
  • - Đau ngực .
  • - Không lên cân như các trẻ bình thường khác.

2. Bệnh lao thứ phát

  • - Sốt
  • - Sụt cân
  • - Đổ mồ hôi trộm ban đêm.
  • - Kém ăn .
  • - Đau ngực .
  • - Yếu sức .
  • - Luôn uể oải, “muốn bệnh”.
  • - Bệnh nhân cũng thường bị ho, lúc đầu có thể là ho khan, về sau có đờm màu xám xỉn. Khi bệnh đã trở nặng, có thể ho ra máu, hụt hơi, khó thở. 

Hiện nay, tất cả các thể lao được phát hiện sớm có thể điều trị khỏi gần như hoàn toàn bằng các thuốc chống lao đặc hiệu. Với điều kiện phải điều trị bệnh lao một cách đầy đủ, nghiêm túc: đúng thuốc, đúng liều, phối hợp đủ thuốc, đủ thời gian. Để phòng bệnh, tiêm phòng vaccin BCG cho trẻ sơ sinh và trẻ dưới 1 tuổi, có thể hạn chế cho trẻ mắc lao cấp tính tới 80%.


Theo Hương Nguyễn.